Investeerders zijn voortdurend op zoek naar bedrijven die zij kunnen overnemen. Bedrijven die ze kunnen samenvoegen en waarvan ze de resultaten en winstmarges kunnen verbeteren, als het even meezit tot recordhoogte. Dat gaat meer dan eens gepaard met het uithollen van de waarden die binnen de organisatie en bij haar medewerkers leven. Hoe is dit ontstaan en kan het ook anders?

Extra waarde creëren

Deze focus op resultaat is niet nieuw en in sommige branches zelfs volkomen gangbaar. Denk bijvoorbeeld aan het opkopen en opknappen van bouwvallen van huizen om die vervolgens met winst door te verkopen of aan – antieke – auto’s en meubilair. Niets mis mee, zolang het om producten gaat. Iemand knapt iets op wat een ander niet kan of niet ziet en daarmee wordt extra waarde gecreëerd, wat op zijn beurt weer een vergoeding rechtvaardigt.

Mensen en middelen

Als het om bedrijven gaat, wordt het toch een iets ander verhaal. Een bedrijf is een geheel van mensen en middelen die op een bepaalde manier samenwerken om zo goederen of diensten te produceren. Het oorspronkelijke doel is dat alle belanghebbenden hiervan kunnen profiteren. Denk hierbij aan de vermogensverschaffers, de klanten, de medewerkers, de leveranciers en in de ideale situatie immateriële participanten van het bedrijf: iedereen en alles wat de aarde voortbrengt.

Spoor bijster

Maar het lijkt erop dat de economie al lange tijd het spoor bijster is als het gaat om een eerlijke verdeling van lusten over deze stakeholders. Eén specifieke groep staat ver vooraan bij die verdeling: de verschaffers van het eigen vermogen. Over het algemeen is dit een heel select groepje mensen of bedrijven die beschikken over geld. Veel geld. De medewerkers daarentegen hebben vooral te maken met de lasten. Zij moeten ervoor zorgen dat het productieproces geen verderfelijke invloed heeft op mens, dier, klimaat en milieu.

Creating Shareholder Value

Er wordt dus waarde overgeheveld van een heleboel stakeholders – mens, maatschappij, natuur en milieu – naar slechts één beperkte groep die met geld weer en meer geld willen verdienen. De schrijver Alfred Rappaport was met zijn boek ‘Creating Shareholder Value’ een van de gangmakers voor dit gebeuren in de jaren 80. Zijn boek was destijds een bestseller die een nieuwe trend veroorzaakte. Toendertijd best logisch. Waarom waren mensen niet eerder op het idee gekomen dat bedrijven hun uiterste best moesten doen om vooral voor de eigenaren rendement op te leveren? Dat maakt het immers mogelijk voor een bedrijf om voort te bestaan.

Consument is de dupe

Anno nu zitten we wel met de gevolgen opgescheept. Nieuwe businessmodellen en overnames van bestaande bedrijven gaan hoofdzakelijk om het veroveren van marktaandeel. Zo worden steeds grotere – samengeklonterde – organisaties gesmeed. De consument is hiervan de dupe, want er is geen concurrentie of tegenkracht meer. De werknemers? Die hebben in het lange traject van overnames allang de wedstrijd – en de moed – verloren. Verkoopprijzen en marges moeten jaarlijks stijgen, inkoopkosten moeten jaarlijks dalen, er moet met minder mensen meer werk verzet worden. Alles om een hoger rendement voor de aandeelhouders te verkrijgen terwijl de kwaliteit van de producten en de dienstverlening daar niet beter van wordt.

Het kan ook anders

Gelukkig is er steeds meer besef dat er ook op een andere manier gestuurd kan worden. Kijk naar organisaties als Tony’s Chocolonely, Triodos Bank en The Body Shop; organisaties die de winst voor de ander gelijkstellen aan hun eigen winst. Niet voor niets staan zij in de lijst van de 25 meest inspirerende en beste bedrijven van Nederland. Ook het ontstaan van organisaties als Social Enterprise NL – een stichting die sociaal ondernemers ondersteunt – en Social Impact Ventures – een investeringspartner die veelbelovende Nederlandse sociale ondernemers ondersteunt met groeikapitaal en bewezen zakelijke hulpmiddelen. Steeds meer – vaak jonge – ondernemers kiezen hun eigen weg, gedreven door maatschappelijk verantwoord ondernemen.

Verder praten?

Wil je eens verder praten over dit onderwerp? Of ben je benieuwd hoe een online financial intelligence systeem je kan helpen betere beslissingen te nemen die ten goede komen aan je organisatie, je mensen en de maatschappij. Je kunt altijd vrijblijvend contact met me opnemen via 085 – 0479 505 of Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.. Je bent van harte welkom.

Dagmar van Eijs, oprichter Planning Company